Zwierzęta

Ssaki są największymi zwierzętami występującymi w lesie. Dlatego czasem potrafią wyrządzić duże szkody, np. zjadając młode sadzonki na szkółce. Ale są także bardzo pożyteczne w walce z owadzimi szkodnikami. Z ssakami wiąże się wielowiekowa tradycja łowiecka.

Zająca można spotkać na całym terenie gminy przeważnie na polach i łąkach. To bardzo zwinne zwierzątko, uciekając przed drapieżnikiem jego prędkość sięga do 80 km/ha. Ma doskonale rozwinięty słuch i wzrok jest płochliwy. Żeruje o zmroku, zajadając rośliny i korę drzew. Krótki ogon zająca (tzw. omyk) z wierzchu jest czarny, a od spodu biały. Reszta ciała pokryta jest szarawo–rdzawą sierścią. Długie uszy zająca nazywamy słuchami, a nogi - skokami. Zając lubi otwarte przestrzenie: łąki, pola uprawne. W takich miejscach potrafi skakać z prędkością nawet 80 km/h. W głębi rozległych lasów rzadko można go spotkać. Jest wyłącznie roślinożerny. Rzadko pije wodę, najczęściej zadowala się rosą. Nie kopie nor. Śpi w nieckach wyciśniętych w ziemi, zwanych kotlinkami. Młode zające matka zostawia ukryte w trawie, a sama odchodzi, by się pożywić. Nigdy nie należy zabierać ze sobą takich zajączków, ani nawet ich dotykać. Obecnie zajęcy jest w Polsce bardzo mało. Przyczyną zmniejszenia się ich liczebności mogą być choroby, ale też duża liczebność lisów, które polują na młode zające.

Wiewiórka - nie łatwo jest ją spotkać, ale to nie oznacza że jej na naszej Ziemi Czernickiej nie ma. Każdy marzy o spotkaniu wiewiórki. Bardzo rzadko się pojawia najczęściej widywana jest w parku w Rostkowie oraz w lasach Chojnowskich, Węgierskich oraz Pawłowskich. Jej pokarm stanowią nasiona drzew, orzechy, jagody, grzyby, kora, pędy, ale także owady, jaja ptasie i pisklęta. Wiewiórka – jest najzręczniejszym drzewołazem wśród zwierząt europejskich. Długi puszysty ogon ułatwia utrzymanie równowagi. Wiewiórki potrafią skakać z gałęzi na gałąź oddaloną nawet o 4 metry. Na ziemi pozostawia wiele śladów żerowania rozgryza większość szyszek, które obgryza od szerszego końca. W dziupli ma swoje zapasy, zamieszkuje gniazda ptaków lub buduje je sama. Gniazda te buduje w koronach drzew, zwykle w rozwidleniu gałęzi. Buduje je z trawy i drobnych gałązek i wyściela mchami. Gniazda te mają jeden wejściowy otwór. Długi, puszysty ogon odgrywa ważną rolę podczas skoków - stabilizuje kierunek lotu. Jest aktywna w dzień.

Lis - zdjęcie wykonano we wsi Zembrzus Wielki porą zimową Ma bardzo dobrze rozwinięty zmysł słuchu i powonienia. Potrafi nawet z dużej odległości wyczuć bądź usłyszeć swoją ofiarę lub zagrożenie. Lis - prowadzi osiadły tryb życia, aktywny zazwyczaj o zmierzchu i nocą. W poszukiwaniu pożywienia potrafi przebiec kilkanaście kilometrów w ciągu doby. Pożywienie: ssaki (głównie gryzonie), ptaki, padlina, czasem gady, bezkręgowce, i pokarm roślinny (jagody, orzechy) Długość bez ogona: od 49 do 91 cm, długość ogona: od 27 do 63 cm, wysokość w kłębie: 35 do 50 cm, masa ciała: od 2,2 do 10 kg, ciąża: 52 dni ilość szczeniąt w miocie: od 1 do 10, zwykle 4 do 8, Lisów w naszym kraju jest obecnie zdecydowanie za dużo. Bardzo łatwo zapadają na wściekliznę. By temu zapobiec wykładane są dla lisów szczepionki przeciw tej groźnej chorobie. Zwierzę w bardzo wielu kulturach i na wielu kontynentach uważane jest za symbol chytrości i przebiegłości. Na lisy można polować.

Kret – żyje pod ziemia, rzadko wychodzi na powierzchnię, kopce tzw. kretowiska to ziemia wyrzucana z tuneli, które kret kopie silnymi przednimi łapami, posuwając się z prędkością 12-15 metrów na godz. Kret prowadzi samotny tryb życia, ma słaby wzrok. Sierść czarna, charakteryzująca się wyjątkową gęstością włosów dwojakiego rodzaju: puchowych i pokrywowych. Jest on plagą ogrodów, ogródków działkowych, łąk i pastwisk. Kret codziennie poprawia zapadnięte fragmenty swego podziemnego mieszkania, a także kopie nowe tunele.

Sarna – często spotykana jest w lasach, na łąkach i polach. Biega bardzo szybko, dobrze skacze. Największą aktywność wykazują we wczesnych godzinach rannych, południowych i wieczornych. Jedno z ważniejszych zwierząt łownych Europy. Samica jest nazywana kozą, samiec rogaczem lub kozłem, młode zaś koźlętami. Mogą żerować w nocy. Sarna jest gatunkiem roślinożernym. Żywi się trawami, ziołami, liśćmi, grzybami i owocami leśnymi. Sarnę łatwo jest spotkać w lesie, ponieważ jest to gatunek wśród zwierzyny łownej najliczniejszy i dużo mniej płochliwy niż np. jeleń. Zwierzęta lubią też przebywać na polach, gdzie dużo łatwiej o pokarm.

Dzik - jest popularnym zwierzęciem łownym. Dzik jest pospolitym przedstawicielem tzw. zwierzyny czarnej, podlega sezonowej ochronie. Samica dzika nazywana jest lochą, zasiedla głównie obszary o dużej lesistości, ponieważ w lasach znajduje pokarm oraz schronienie. Idealnym siedliskiem dla niego są lasy liściaste i lasy mieszane, gdzie znajduje się najwięcej typowego dla niego pokarmu. Gdy jednak dziki ryją na polach uprawnych, potrafią wyrządzać duże szkody. Ryjąc w ściółce leśnej (buchtując) wyszukują larwy owadów i zjadają je.Jest to zwierze dosyć niebezpieczne dla człowieka. Najczęściej widywane jest na polach koło Chrostowa, Dzielina, Pawłowa.

Rośliny, Drzewa

Drzewa są największymi roślinami występującymi na lądzie. Potrafią być także długowieczne i żyć nawet kilka tysięcy lat. Bez nich nie istniałyby lasy. To one dostarczają nam niezbędnego do życia tlenu. Dzięki drzewom mamy surowiec w postaci drewna.

Brzoza - rośnie szybko, osiąga wysokość 25 m i dożywa do 120 lat. Jest gatunkiem pionierskim, który w krótkim czasie zdobywa tereny leżące odłogiem. To właśnie brzoza jako pierwsza pojawia się na terenach niezadrzewionych. Brzoza to gatunek, który trwale kojarzy się z polskim krajobrazem. Rozpoznamy ją po charakterystycznym kształcie, który zawdzięcza długim i cienkim gałązkom zwisającym z konarów oraz po delikatnych, zakończonych długim szpicem liściach i pniach pokrytych gładką, srebrzystobiałą korą. W powierzchniowych warstwach kory występuje substancja, zwana betuliną. Jej drobne kryształki załamują światło w taki sposób, że nadają korze kolor biały. Brzoza jest gatunkiem jednopiennym.

Buk - to jedno z najpiękniejszych drzew liściastych rosnących w naszych lasach. Wiele osób uwielbia odwiedzać las bukowy jesienią, ponieważ jest on wtedy zachwycająco kolorowy ze względu na przebarwiające się liście. Na wiosnę natomiast, zaraz po rozwinięciu, jajowate liście buka są z wierzchu żywo zielone, a od spodu nieco jaśniejsze. Buki osiągają wiek ok. 300 lat. najduje zastosowanie we wnętrzach budynków (schody, podłogi), jest stosowane do produkcji mebli giętych oraz zabawek z drewna.

Sosna - Któż z nas nie zna królowej polskich lasów. Sosna zajmuje 67% powierzchni leśnej naszego kraju, jest podstawowym gatunkiem lasotwórczym w naszym kraju, spotykanym powszechnie w niemal każdych warunkach środowiska. Zajmuje rozmaite tereny, począwszy od ubogich piaszczystych gleb, przez bagna, a skończywszy na żyznych siedliskach. Korona sosny ma kształt parasolowaty, a pień pokryty jest czerwonobrązową, łuskowato spękaną korą. Sosna jest gatunkiem jednopiennym. Jasnożółte kwiaty męskie zebrane są w wąskostożkowate kotki, natomiast kwiatostany żeńskie mają postać jajowatych, czerwonawych szyszek. W naszych warunkach występują trzy rodzime gatunki sosen: sosna zwyczajna, limba i sosna górska (kosodrzewina). Igły sosny zwyczajnej i kosodrzewiny skupiają się po dwie na krótkopędach, natomiast u limby jest ich aż pięć! Igły sosny zwyczajnej mają długość od 3 do 8 cm, grubość do 2 mm. Są drobno piłkowane, sztywne, nieco skręcone i ostro zakończone, na przekroju poprzecznym półkoliste. Najwyższe sosny mają 35 m wysokości. Warto wiedzieć: drewno sosnowe jest cenione w budownictwie, meblarstwie i przemyśle celulozowym. Wykorzystuje się je do wyrobu płyt pilśniowych i wiórowych. Z żywicy sosny produkuje się kalafonię i proch strzelniczy, a z korzeni zwanych karpiną - terpentynę. Ciekawostka: 60-letnia sosna produkuje w ciągu doby tyle tlenu, ile wynosi dobowe zapotrzebowanie tego pierwiastka dla 3 osób, czyli 1350-1800 litrów!

Świerk - ma prosty kolumnowy pień i smukłą, stożkowatą, ciemnozieloną koronę. Osiąga wysokość do 50 m. Jego ostro zakończone igły są równomiernie rozłożone na gałęziach, mają długość od 1 do 2,5 cm. Na przekroju poprzecznym kształtem przypominają romb. Świerk jest gatunkiem jednopiennym, wykształca oddzielnie męskie i żeńskie kwiaty, występujące w różnych miejscach na tym samym drzewie. Rozwinięte kwiaty męskie to karminowoczerwone „kotki”. Żeńskie to czerwonawo kwitnące szyszki pojawiające się tylko w górnej części korony. Owoce świerka stanowią zwisające, jasnobrązowe, błyszczące szyszki, które dojrzewają jesienią i opadają po wysypaniu się z nich nasion. Do dobrego rozwoju świerk wymaga wilgotnego, czystego powietrza, a także umiarkowanie żyznych gleb. Średnio znosi cień, jest bardzo wrażliwy na suszę i upały oraz mało odporny na działanie silnych wiatrów ze względu na płytki system korzeniowy. Jego drewno wykorzystujemy w budownictwie, a także do produkcji papieru i pudeł rezonansowych instrumentów muzycznych. Warto wiedzieć: Wyrastające na wiosnę młode pędy świerka są jasnozielone i wyraźnie odznaczają się od ciemnej zieleni starszych igieł, które mogą utrzymywać się na gałęziach od 5 do 7 lat. Ciekawostka: Drewno świerkowe wydaje charakterystyczne trzaski podczas palenia; wynika to z dużej ilości pęcherzy żywicznych w nim zawartych.

Wiąz polny - to drzewo osiągające do 40 m wysokości o gęstej i rozłożystej koronie. Jego pędy mają charakterystyczny, zygzakowaty kształt, często pokryte są listewkami korkowymi. Liście są odwrotnie jajowate, u nasady klinowate, na brzegach pojedynczo lub podwójnie piłkowane. Owoce wiązu to oskrzydlone orzeszki osadzone na krótkich szypułkach. By wyrosnąć na dorodne drzewo, wiąz potrzebuje gleb żyznych i wilgotnych, dlatego najlepiej czuje się na grądach i łęgach. Drewno wiązu polnego jest najbardziej cenione spośród wszystkich gatunków wiązów. Wykorzystuje się je w przemyśle stolarskim do wyrobu oklein i posadzek. Ciekawostka: Jeszcze niedawno wiąz polny rósł w miejskich parkach i alejach. Niestety jest bardzo podatny na holenderską chorobę wiązów, która powoduje ich całkowite zamieranie. Z tego powodu większość drzew w miastach całkowicie wyginęła.

Wierzba - biała często sadzona przy drogach, wśród pól, łąk oraz pastwisk, stanowi charakterystyczny element krajobrazu polskiego. Osiąga do 30 m wysokości. Szeroką koronę drzewa tworzą cienkie, giętkie gałązki swobodnie zwisające ku dołowi. Liście wierzby mają kształt wydłużony, osiągają nawet 10 cm długości. Na wierzchołku są zaostrzone, na brzegach piłkowane, początkowo z obu stron jedwabiście owłosione, później z owłosieniem tylko na dolnej stronie. Z tego powodu strona dolna jest wyraźnie jaśniejsza od delikatnie połyskującej strony górnej. Wierzba jest roślina dwupienną. Kwiaty zakwitają wczesną wiosną, równocześnie z rozwojem liści. Drzewo rośnie najczęściej w dolinach rzek, w strefie corocznych zalewów, w lasach i zaroślach łęgowych. Drewno wierzby jest lekkie, miękkie, łatwo łupliwe i plastyczne, daje się dobrze giąć, sklejać i barwić. Jest powszechnie wykorzystywane jako drewno opałowe. Warto wiedzieć: Wierzba jest bardzo popularną roślina leczniczą. Jej kora zawiera związek o nazwie salicyna, który ma silne działanie przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i ściągające. Z powodu tych właściwości korę wierzby stosuje się przy dolegliwościach związanych z bólami głowy i przeziębieniem.